Menu Sluit
Dossier

Biobased materiaal en biologisch afbreekbare verpakkingen

Biobased verpakkingsmaterialen kunnen in veel gevallen bijdragen aan het reduceren van CO2-uitstoot en het verlagen van de vraag naar fossiele grondstoffen. Hoewel er al decennia wordt gesproken over de potentie van met name biobased kunststoffen, kwam de ontwikkeling van technologieën en toepassingen relatief moeizaam op gang. Inmiddels zijn zowel biobased kunststoffen als biologisch afbreekbare verpakkingsmaterialen in opkomst.

Biobased vs. biologisch afbreekbaar

Biobased materialen hebben direct of indirect een natuurlijke oorsprong, zoals papier, karton en hout. De inzet van deze materialen als verpakking is dus niet per se nieuw. Ook diverse soorten kunststoffen kennen biobased grondstoffen, zoals mais, suikerriet of suikerbieten. Deze kunststoffen worden ook wel bioplastics genoemd. 

Er zijn verschillende soorten bioplastics: PLA (polyLacticAcid), Bio-PE, Bio-PET (maximaal 30% biobased), PBA, cellofaan, zetmeelblends, PEF (nog niet commercieel beschikbaar) en natuurrubber.

Biobased materialen op basis van natuurvezels: papier/ karton, bamboe, bananenblad, kokosvezels, olifantsgras, reststromen van land- en tuinbouw (tomatenstengels).   
Als synoniem voor biobased wordt vaak de term ‘hernieuwbaar’ gebruikt. Grondstoffen worden hernieuwbaar genoemd als ze op natuurlijke wijze kunnen worden aangevuld binnen een gemiddeld mensenleven, zoals landbouwgewassen en (sommige) bomen.

De termen biobased en hernieuwbaar zeggen dus iets over de oorsprong van het materiaal. De term biologisch afbreekbaar zegt iets over de afvalfase van het materiaal. Biologisch afbreekbare verpakkingsmaterialen kunnen door micro-organismen (bacteriën of schimmels) worden afgebroken tot water, methaan en CO2. Deze afbraak is sterk afhankelijk van omgevingsfactoren: temperatuur, de aanwezigheid van micro-organismen en de aanwezigheid van zuurstof en water. Als synoniem voor biologisch afbreekbaar wordt ook wel de term ‘composteerbaar’ gebruikt.

Biobased verpakkingsmaterialen kunnen biologisch afbreekbaar zijn, maar dit is niet altijd het geval.
Nynke Arntzen, verpakkingskundige KIDV 


Er bestaan ook oxo-degradeerbare kunststoffen. Dit is niet hetzelfde als biologisch afbreekbare kunststoffen. Oxo-degradeerbaar betekent dat het kunststof onder invloed van uv, warmte of zuurstof uit elkaar valt in minuscule stukjes plastic (microplastics). Dit is een ongewenste situatie, omdat de microplastics in de natuur terechtkomen en zo het milieu vervuilen.  

 

Biobased verpakkingsmaterialen: aanbevelingen en overwegingen

  • Biobased verpakkingsmaterialen kunnen andere eigenschappen hebben dan conventionele verpakkingsmaterialen. Of een biobased verpakkingsmateriaal een beter alternatief is, is afhankelijk van het product dat wordt verpakt.
    Zo heeft PLA bijvoorbeeld een lage smelttemperatuur ten opzichte van het conventionele materiaal polypropyleen, waardoor het niet geschikt is voor het warm afvullen van producten, zoals ketchup. Door een lage zuurstofbarrière is PLA wél geschikt om ademende producten te verpakken, zoals groenten en fruit. Een ander voorbeeld is PEF (Polyetheenfuranoaat), dat een hogere gasbarrière heeft dan het conventionele materiaal PET. Hierdoor kan PEF voor langere houdbaarheid van voedingsmiddelen zorgen, waardoor de kans op productuitval wordt verkleind.
  • Sommige bioplastics kennen dezelfde functionele eigenschappen als conventionele kunststoffen. Bio-PE en bio-PET kunnen na productie bijvoorbeeld hetzelfde worden ingezet als de fossiele grondstoffen PE en PET, omdat ze moleculair gezien identiek zijn. Deze biobased kunststoffen worden ook wel ‘drop-ins’ genoemd.
  • Naast biobased verpakkingsmaterialen zoals hout, kunnen biobased materialen uit alternatieve natuurvezels ook worden ingezet worden als verpakking.Indien u meer wilt weten over huidige initiatieven in de markt omtrent biobased verpakkingsmaterialen, neem dan ook eens een kijkje op ons Platform of Sustainable Packaging Innovators. Bamboe kan bij uitstek worden gebruikt voor de productie van kistjes, bananenbladeren – in combinatie met bindmiddel – voor trays en kokosnootvezels voor pallets. De overweging hierbij is dat sommige vezels – denk aan olifantsgras of agrarisch afval, zoals tomatenstengels – andere lengtes en vormen kennen, waardoor het niet altijd mogelijk is om ze te combineren met reguliere papiervezels. 
  • Verpakkingen van biobased materiaal zijn niet bij uitstek duurzamer dan verpakkingen uit fossiele grondstoffen. Om meer zekerheid te verkrijgen over de daadwerkelijke milieu-impact, raadt het KIDV aan een Life Cycle Analysis (LCA) uit te voeren.

Biologisch afbreekbare verpakkingen: ontwikkelingen en uitdagingen

Het KIDV hanteert op dit moment een voorkeur voor herbruikbare of recyclebare kunststof verpakkingen boven biologisch afbreekbare verpakkingen en heeft een duidelijk handelingsperspectief opgesteld voor bedrijven die verpakte producten op de markt brengen en biologisch afbreekbare kunststof verpakkingen overwegen. Dit heeft te maken met onderstaande uitdagingen en ontwikkelingen:Dit handelingsperspectief is in lijn met de uitkomsten van onderzoek van CE Delft, de Transitieagenda Kunststoffen en met de beleidslijn over biologisch afbreekbare kunststoffen in het Landelijk Afvalbeheer Plan. Als de ontwikkeling van nieuwe sorteertechnieken, nieuwe materialen of nieuw beleid daar aanleiding toe geven, passen wij het handelingsperspectief aan.

  • Biologisch afbreekbare plastic verpakkingen zijn in principe afbreekbaar in industriële composteerinstallaties als ze voldoen aan de EN 13432-norm. In de afgelopen jaren zijn de processen van composteerinstallaties sterk versneld. Het plastic breekt nu niet snel genoeg meer af en blijft in de compost achter.
  • Als biologisch afbreekbare plastic bij het overige plastic afval terecht komt, kan het van invloed zijn op de kwaliteit van het recyclaat. Biologisch afbreekbaar plastic moet daarom voorlopig bij het restafval worden weggegooid en niet in de GFT-/groenbak of bij overig plastic afval.
  • Het KIDV ziet voor de toepassing van biologisch afbreekbare plastic verpakkingen mogelijkheden, wanneer deze - in combinatie met het product – als bijkomend integraal voordeel hebben dat er meer GFT-afval wordt ingezameld. Ook kunnen deze verpakkingen goed worden gebruikt voor specifieke toepassingen in materialen die kunnen worden verwerkt in gesloten systemen. Een voorbeeld hiervan zijn bekers op een festival, die worden ingezameld en verwerkt.

Meer informatie over dit handelingsperspectief is terug te vinden in de factsheet 'biologisch afbreekbare kunststof verpakkingen'

 

Gerelateerd nieuws en evenementen

Nog geen antwoord op uw vraag?

Stel uw vraag via de vraagbaak en wij nemen zo spoedig mogelijk contact met u op.

Altijd op de hoogte blijven?

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief en ontvang maandelijkse updates.