Menu Sluit
Dossier

Voedselveiligheid

Bij het verpakken van een product of een levensmiddel zijn verschillende aspecten van belang voor de product- en voedselveiligheid. Het gaat daarbij om de veiligheid van het product voor de consument en om de verantwoordelijkheid die de producent hiervoor heeft. Welke specifieke product-veiligheidsrisico’s kunnen er bij het verduurzamen van verpakkingen optreden en wat kunt u doen om de productveiligheid te garanderen?

Een voorbeeld is de interactie die plaats kan vinden tussen product en verpakking, waardoor stoffen van of via de verpakking naar het product kunnen migreren. Hiervoor zijn wettelijke limieten vastgesteld. Ook is er een lijst van goedgekeurde stoffen. Dit zijn materialen die alleen bij voedselcontact mogen worden gebruikt als alle daarin aanwezige stoffen zijn beoordeeld en toegelaten. Eisen aan voedselveiligheid
Bedrijven die voedingsmiddelen maken, moeten zorgen dat deze veilig zijn. Consumenten mogen er niet ziek van worden. De rijksoverheid controleert of bedrijven een voedselveiligheidsplan opstellen en de regels voor voedselbereiding naleven. Lees hier de informatie van de rijksoverheid over de eisen die aan voedselveiligheid worden gesteld.

Voor verpakkingen van voedingsmiddelen wordt zowel virgin als gerecycled materiaal gebruikt. Steeds meer verpakkingen worden na gebruik ingezameld, gesorteerd en vervolgens gerecycled. De stoffen die in of op deze verpakkingen zitten, moeten er in het recyclingproces uit worden gehaald. Het gaat hier soms om stoffen die bijvoorbeeld worden gebruikt in inkten en in vulmiddelen voor materialen, zoals minerale oliën. Deze kunnen een bedreiging vormen voor de gezondheid en mogen na recycling niet in aanraking komen met voedingsmiddelen.

Metaal en glas

Bij metaal en glas is dat in de meeste gevallen geen probleem, omdat de verwerkingstemperaturen hoog zijn (meer dan 1400°C) en daardoor inkten en lijmen verbranden. Bovendien is glas inert, wat betekent dat er geen schadelijke stoffen in het materiaal kunnen migreren.

Papier en karton

Bij papier en karton vindt geen verhitting plaats, maar worden de vezels waar mogelijk ontinkt om de aanwezige stoffen te verminderen. Dat dit lastig is, blijkt uit het feit dat er minerale oliën gevonden worden in producten die verpakt zijn in gerecycled papier en karton.

Kunststoffen

Voor wie gerecycled materiaal in kunststof verpakkingen wil gebruiken, geldt een aantal eisen, naast de migratielimieten die voor alle voedselcontactmaterialen gelden. De eerste eis is de zogenoemde ingangseis. Die stelt dat 95% van het kunststof dat wordt gerecycled in zijn eerdere leven al food approved was. In de praktijk betekent dit, dat 95% van de verpakkingen die het recyclingproces ingaan al als verpakkingen voor voedsel moet zijn gebruikt. Voor PET-verpakkingen is dit nu vaak al de praktijk. Zo worden de meeste PET-flessen op dit moment voor voedsel gebruikt. Bij statiegeldflessen geldt dit voor alle verpakkingen. Bij PET-verpakkingen die worden gescheiden uit consumentenafval moet er rekening mee worden gehouden dat steeds meer PET-verpakkingen worden gebruikt voor niet-voedsel toepassingen, bijvoorbeeld voor zeepproducten.

Voor verpakkingen van PE en PP is de ingangseis lastiger, omdat veel van deze verpakkingen zowel worden toegepast voor voedselproducten als voor niet-voedselproducten. Hierdoor is moeilijk te garanderen dat 95% van het gerecyclede materiaal afkomstig is van voedselverpakkingen. De toepasbaarheid van gerecycled PE en PP is daardoor vooralsnog beperkt tot niet-voedselproducten.

Als aan de ingangseis is voldaan, is de volgende stap: goedkeuring van het proces. Het gebruikte recyclingproces moet resulteren in voedselveilig materiaal. Dit proces wordt gecontroleerd door de European Food Safety Authority (EFSA). Na goedkeuring van het proces kan het gerecycled materiaal worden gebruikt voor voedselverpakkingen. Voedselcontactmaterialen 
De EFSA is een agentschap van de Europese Unie dat onafhankelijke wetenschappelijke adviezen geeft over voedselveiligheid, ter ondersteuning van EU-wetgeving en -beleid. De volgende artikelen van de EFSA geven een overzicht van de regelgeving voor voedselcontactmaterialen en de regels voor het gebruik van materialen van (gerecycled) kunststof die in contact komen met voedsel: Food contact materialsen Plastics and plastic recycling.

Goedgekeurde stoffen

Materialen mogen alleen bij voedselcontact worden gebruikt, als alle daarin aanwezige stoffen zijn beoordeeld en toegelaten. In Nederland gelden positieve lijsten voor stoffen in plastic, papier en karton, coatings (deklagen), rubber, metaal, hout en kurk, geregenereerde cellulose en textiel. Kijk hier voor informatie van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) over goedgekeurde stoffen.

Minerale oliën in verpakkingen van papier en karton

Er zijn verschillende manieren waarop verontreinigingen uit verpakkingsmaterialen naar levensmiddelen kunnen migreren. Een voorbeeld zijn verpakkingen van oud papier en karton die minerale oliën bevatten. Deze minerale oliën kunnen ook op andere manieren in levensmiddelen terechtkomen, bijvoorbeeld door het gebruik van smeerolie en hydraulische oliën in oogst- en productiemachines.

Het KIDV heeft een factsheet opgesteld met feitelijke kennis over de omvang en de risico’s van minerale oliën in verpakkingen van gerecycled papier en karton, inclusief de geldende regelgeving. In juni 2016 hield het KIDV een Verdiepingsbijeenkomst over dit thema met diverse sprekers uit de wetenschap en het bedrijfsleven. Kijk hier voor het verslag van de bijeenkomst, inclusief de presentaties van de sprekers.

Bisfenol A (BPA)

BPA wordt onder meer gebruikt in voedselverpakkingen van harde kunststoffen en in coatings. Het KIDV heeft een factsheet opgesteld over de toepassingen en de regelgeving ten aanzien van BPA in verpakkingen.

Beëindigen gebruik PVC in verpakkingen

In de Raamovereenkomst Verpakkingen 2013-2022 tussen het Rijk, het verpakkende bedrijfsleven en gemeenten zijn afspraken gemaakt over de vermindering van de milieudruk door preventie en recycling. Eén van de afspraken is het beëindigen van het gebruik van PVC als verpakkingsmateriaal in supermarkten, tenzij niet anders mogelijk. Het KIDV heeft eind 2014 een lijst opgesteld om invulling te geven aan de term ’tenzij niet anders mogelijk’. Kijk hier voor meer informatie over deze lijst.

Nog geen antwoord op uw vraag?

Stel uw vraag en wij nemen zo spoedig mogelijk contact met u op.

Altijd op de hoogte blijven?

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief en ontvang maandelijkse updates.